مــــــــــجتمع دانشـــــــــجویی ژورنالــــیزم بــــلخ

مبانی روزنامه نگاری آنلاین

مبانی

یک سایت خبری خوب باید اخبار ضروری را به کارآمدترین، آراسته ترین و موثرترین شیوه به کاربران خود عرضه کند.

نقش روزنامه نگار اینترنتی کمابیش مشابه نقش هر روزنامه نگار دیگر است. اصول روزنامه نگاری هم در اینترنت و سایر رسانه ها یکسان است، فقط ابزارها و مهارت های لازم برای ارائه اخبار و اطلاعات در اینترنت با این ابزارها و مهارت ها درسایر رسانه ها تفاوت دارند.

در اینترنت نیز شما همچنان با حقایق و واقعیت ها سروکار دارید. جملات شما همچنان باید قابل درک، و از لحاظ ساختار دستوری صحیح باشند. باید مهم ترین عناصر خبر را عرضه کنید و هنگام تنظیم خبر پرسش های اساسی "چه کسی، چرا، کجا، چه وقت ، چه چیزی و چگونه" را در نظر داشته باشید.

ساختار خبر، در حالت ایده آل، باید مطابق اصول روزنامه نگاری هرمی باشد؛ یعنی به گونه ای بنویسید که اگرپارگراف های آخر خبر را که حاوی مطالب حاشیه ای است حذف کنید به اصل خبر صدمه نزند.
گستره وب سایت

اگر وب سایتی که در آن کار می کنید، یک رسانه مستقل است (یعنی بخشی از تولیدات رسانه دیگری نیست)، شما این اختیار را دارید که اطلاعات را آن گونه که صلاح می دانید، در چارچوب اصول سردبیری یا نظام نامه تحریریه خود، منتشر کنید.

اما اگر وب سایت شما بخشی از یک سازمان رسانه ای بزرگتر است، باید قواعد و اصول گردآوری خبر و نقاط قوت آن رسانه در تولید اخبار در اینترنت را بدانید؛ بر اساس آن قواعد و اصول عمل کنید و آن نقاط قوت را پیوسته در نظر داشته باشید.

اکنون بیش از پیش وب سایتهای متعلق به شبکه های رادیویی و تلویزیونی یا روزنامه ها به صورت یک رسانه همگرای تولید خبر عمل می کنند. هدف این است که در سراسر خروجی ها از جمله اینترنت و سایر رسانه‌هایی که با مخاطبان در ارتباط مستقیم هستند، اعتبار اخبار همان سازمان خبری بازتاب یابد.

در این صورت، باید دلیل قانع کننده‌ای بیابید تا بتوانید برای انتشار مطلبی در اینترنت، متفاوت با آنچه در شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی یا روزنامه شما ارائه شده، سرمایه‌گذاری کنید.

فضای نامحدود

زمانی تصور می شد که یکی از نقاط قوت اینترنت این است که خبرنگاران را به دادن گزارش در یک مدت زمان محدود یا تعداد کلمات محدود، مجبور نمی کند؛ به عبارت دیگر، روزنامه نگار اینترنتی هرچقدر دلش بخواهد می تواند بنویسد.

محدودیت های وسعت ستون که گریبانگیر روزنامه نگاران می شد یا محدودیت زمانی پخش اخبار در رادیو و تلویزیون، دیگر در روزنامه نگاری اینترنتی مایه نگرانی نبود.

این برداشت درست بود، و درست است؛ ولی اگر این آزادی با تدبیر بکار گرفته نشود، خبرنگاران با بی ‌مبالاتی و بی‌نظمی کار خواهند کرد.

خبر باید شکل، ساختار و سبک استانداردی داشته باشد.

همیشه مواردی پیش می آید که برای کاویدن برخی مسائل به گزارش های بلند و پیش زمینه‌ای نیاز پیدا می‌کنید. اما باید "اخبار سخت" یا خبر محض را مختصر و فشرده بنویسید و ارائه کنید.

برای خبرنویسی باید سبک استانداردی در وب سایت خود داشته باشید؛ و مطالب را به هم پیوسته ارائه کنید تا مخاطبان درهنگام خواندن، راحت باشند.
ساختار مطلب

یک گزارش خبری ایده آل در اینترنت از ۵۰۰ کلمه تجاوز نمی‌کند. برای تهیه و تنظیم گزارش‌های تحقیقی و مطالب تحلیلی می‌توان از کلمه های بیشتری استفاده کرد. ولی خبرها باید کوتاه بمانند.

آنچه روزنامه نگاران اینترنتی تولید می‌کنند می‌تواند در سایر دستگاه‌های دیجیتال انتشار یابد. از همین رو، لازم است تا جایی که می‌توانید مختصر بنویسید و کلمات غیرضروری یا بیهوده را کنار بگذارید.

تیتر باید به تنهایی مفهوم داشته باشد. نباید مانند برچسب کالا باشد، بلکه باید جمله ای کوتاه باشد. انتخاب تیتر خوب، تنها نشانه مهارت در روزنامه‌ نگاری نیست، بلکه به سازمان خبری شما امکان می دهد از آن به عنوان "تیکر"(Ticker) در سایر خروجی‌های خود استفاده کند.

اولین پاراگراف خبر نباید تیتر را تکرار کند، بلکه باید بدون تکرار، اطلاعات بیشتری به مخاطب بدهد. همچنین پاراگراف نخست باید مستقل و با تیتر همخوان باشد؛ زیرا ممکن است سازمان خبری شما بخواهد از آن در سرویس ارسال اخبار با پیام های کوتاه (SMS) استفاده کند.

همچنین شاید سازمان خبری شما ترتیبی داده باشد که تیتر و چکیده خبر شما در صفحه اصلی بخشی که در آن کار می‌کنید، یا صفحه نخست وب سایت، به صورت خودکار منتشر شود.

بخش بعدی خبر از چندین پاراگراف تشکیل شده که هر کدام نکات ضروری بیشتری به داستان خبری شما می‌افزاید. وقتی به یکصدمین کلمه مطلب می‌رسید، باید عناصر اصلی خبر را ارائه کرده باشید. از چهارصد کلمه باقیمانده می توانید برای افزودن ارزش خبر، از جمله نقل قول، آمار و تحلیل استفاده کنید.

بسیاری از روزنامه نگاران اینترنتی علاقه‌ مندند پاراگراف های تک جمله‌ ای بنویسند؛ چون فکر می کنند فاصله بین بندها، خواندن را برای مخاطب آسانتر می‌کند. بعضی‌ هم همان طول متعارف پاراگراف ها را رعایت می کنند. در این مورد قاعده‌ای وجود ندارد؛ شما باید سبک خود را با سبک متداول در وب سایتی که برای آن می نویسید هماهنگ کنید.

تجزیه ساختار خبر

اگر فکر می کنید خبر شما بیشتر از ۵۰۰ کلمه ارزش دارد و تمام جوانبش را تنها می توان در ۱۵۰۰ کلمه بیان کرد، شاید بهتر باشد همه نکات اصلی را کنار هم بچینید و امکان تجزیه خبر را به اجزایی کوچک ولی مرتبط، بررسی کنید.

تجزیه ساختار یک خبر بزرگ، تکنیکی مهم برای روزنامه نگاران اینترنتی است. به این معنی که آنها می‌توانند نکات اساسی یک خبر طولانی را در ۵۰۰ کلمه بیان کنند، ولی آن را به اخبار مرتبطی پیوند (لینک) دهند که توضیحات بیشتری درباره اجزای خبر اصلی می‌دهد.

به این ترتیب، کاربر با متنی بسیار بلند مواجه نمی شود و متن به اجزای خلاصه ‌تری که به آسانی قابل فهم هستند، تجزیه می شود. این تکنیک ارزش تجاری هم دارد. اگر در یک وب سایت اخبار اقتصادی کار می‌کنید که منبع درآمدش، آگهی‌هایی است که در سایت منتشر می شود، ساختارشکنی خبر فرصت های بیشتری برای گذاشتن آگهی ایجاد می کند.

هر بخش خبر تجزیه شده، تیتر خاص خود را خواهد داشت و این تیترها را می توان (همراه هر بخش خبر) در مطلب اصلی به عنوان اخبار مرتبط آورد.

ساختارشکنی خبر به شما امکان می دهد اجزای اساسی خبر را در مطلب اصلی بیاورید و موضوعات پیچیده تر را در قالب آنچه که برخی "ستونهای جانبی" (Side Bar) می‌خوانند، تشریح کنید.

بیشترین بهره‌ برداری از اینترنت

اینترنت برای بیان یک خبر به شیوه های متفاوت، راه های جالب زیادی در اختیار می گذارد.

وقتی سردبیر، خبری را به خبرنگار می دهد، معمولا اتفاقی تازه رخ داده و در خبر مربوط به آن چند نکته اساسی هست. خبرنگار وظیفه دارد این نکات را درک کند و هر چه زودتر، مطلبی بر اساس آن بنویسد.

به عنوان مثال، تصور کنید در خلال ساعات پررفت و آمد غروب، در راه پاریس به کاله، قطاری تصادف کرده است. بر اساس گزارش های اولیه ۱۵ نفر کشته و ۵۰ نفر مجروح شده اند و نیروهای امداد در محل حادثه حاضر شده اند. این سومین حادثه بزرگ در شبکه راه آهن فرانسه طی دو سال گذشته است.

نکات اساسی خبر برای ثبت در یک "متن داخل کادر" بسیار خوب است. به موازات آن که خبرنگار جزئیات بیشتری از خبر را گردآوری می کند و کنار هم می چیند، آن نکات را می توان درون کادر گذاشت.

این کار چند فایده دارد. کاربر می تواند با نگاهی گذرا، از عناصر اصلی خبر، بدون خواندن تمام آن، آگاه شود.

همچنین می‌توان از متن داخل کادر بعدا در مطالب دیگر یا در صفحه اصلی سایت استفاده کرد. بعلاوه چنین کادری با شکستن متن طولانی خبر، فرصتی برای استراحت چشم خواننده ایجاد می کند.

بیشترین بهره‌ برداری از اینترنت

اینترنت برای بیان یک خبر به شیوه های متفاوت، راه های جالب زیادی در اختیار می گذارد.

وقتی سردبیر، خبری را به خبرنگار می دهد، معمولا اتفاقی تازه رخ داده و در خبر مربوط به آن چند نکته اساسی هست. خبرنگار وظیفه دارد این نکات را درک کند و هر چه زودتر، مطلبی بر اساس آن بنویسد.

به عنوان مثال، تصور کنید در خلال ساعات پررفت و آمد غروب، در راه پاریس به کاله، قطاری تصادف کرده است. بر اساس گزارش های اولیه ۱۵ نفر کشته و ۵۰ نفر مجروح شده اند و نیروهای امداد در محل حادثه حاضر شده اند. این سومین حادثه بزرگ در شبکه راه آهن فرانسه طی دو سال گذشته است.

نکات اساسی خبر برای ثبت در یک "متن داخل کادر" بسیار خوب است. به موازات آن که خبرنگار جزئیات بیشتری از خبر را گردآوری می کند و کنار هم می چیند، آن نکات را می توان درون کادر گذاشت.

این کار چند فایده دارد. کاربر می تواند با نگاهی گذرا، از عناصر اصلی خبر، بدون خواندن تمام آن، آگاه شود.

همچنین می‌توان از متن داخل کادر بعدا در مطالب دیگر یا در صفحه اصلی سایت استفاده کرد. بعلاوه چنین کادری با شکستن متن طولانی خبر، فرصتی برای استراحت چشم خواننده ایجاد می کند.

متن داخل کادر و نکات برجسته

با استفاده از همان شیوه، می توانید بعدا به خبر بازگردید و کادر متن دار دیگری ترسیم کنید که نکات برجسته یا خط سیر اتفاقات مربوط به آن خبر را بیان کند.

در خبر فرضی که در درس پیشین به عنوان مثال آورده شد، اگر این سومین حادثه بزرگ در شبکه راه آهن فرانسه در دو سال گذشته بوده باشد، خط سیر زمانی می تواند تاریخ و جزئیات سایر موارد را بازگو کند.

می‌توان اینها را به نوبه خود به اخباری که در زمان بروز آن حوادث پوشش داده شده، پیوند (لینک) داد؛ تا کادر متن دار به ابزار ارزشمندی تبدیل شود، و به کاربر در درک مجموعه ای پیچیده از نکات خبر کمک کند.

همچنین می توان این کادرهای متن دار، خط سیرهای زمان اتفاقات و نکات برجسته را در سایر مطالب بکار برد؛ تا کاربر در هر کجا بتواند تمام جزئیات مورد نیاز را یکجا بیابد؛ و این فرصت را داشته باشد که با کلیک کردن روی موضوع یا نکته ای که بیشتر قابل توجه است، جزئیات بیشتری بیاموزد.

نکات اصلی را بگویید، بدون آب و تاب

همانطور که پیشتر توضیح داده شد، زمانی تصور می شد که روزنامه نگار اینترنتی می تواند هر چقدر مایل است، بنویسد. آن زمان دیگر گذشته است.

در دنیای رسانه ای که بسیاری از سازمانهای خبری در آن برای چندین خروجی، محتوا تولید می کنند، روزگار قلمفرسایی به سر رسیده است.

کاربران اغلب برای دسترسی به اینترنت باید وقت صرف کنند و برای همین از شما انتظار ندارند که نکات اصلی خبر را با آب و تاب بگویید یا با صنایع ادبی بیارایید.

وظیفه شما این است که نکات خبر را به کارآمدترین و موثرترین شیوه به کاربران عرضه کنید، نه این که آن نکات را با سخن پردازی مخدوش کنید. از جانب دیگرکسانی که به سایت شما مراجعه می کنند، دوست ندارند روی اخباری کلیک کنند که چیزی بیشتر از تیتر و خلاصه خبر برای گفتن ندارد.

وقتی مخاطبان اخبار سایت شما را از طریق موبایل دریافت می کنند، دوست ندارند این اطلاعات به جای کمک به درک خبر، تنها هزینه تماس آن ها را افزایش دهد.

گرافیک

به کمک گرافیک می توان نکات اساسی خبر را چنان چشمگیر ارائه کرد که در یک نگاه، کاربر اطلاعات را دریافت کند.

البته گرافیک نمی‌تواند جای متنی شیوا را بگیرد، ولی چنانچه در خبر یا گزارش گنجانده شود، می‌تواند نکات مهم آن را برجسته کند.

یکی از سایت های خبری بزرگ، در مورد زیردریایی روسی "کورسک" که در اوت سال ۲۰۰۰ میلادی غرق شد، صفحه اینترنتی ویژه ای راه اندازی کرد.

در این صفحه ویژه، دو طرح گرافیکی گذاشته شد که دو نکته مهم را در دو تصویر ساده بیان می کرد. یکی "کورسک" را کنار تصویر یک جمبوجت نشان می داد و دیگری این زیردریایی را در بستر دریا کنار برج ایفل به تصویر کشیده بود. بدین ترتیب، کاربر به روشنی می توانست از اندازه این شناور اطلاع یابد و بفهمد در چه عمقی از دریا افتاده است.

گرافیک جای کلمات را نمی گیرد بلکه به کاربر کمک می کند تا ارقام، نکته های دقیق و واقعیت های پیچیده را راحت تر بفهمد.

عکس و شرح عکس

عکس، به ویژه تصاویری که در صفحه نخست و صفحه اصلی هر بخش به کار گرفته می شود، می تواند کاربر را به خواندن مطلب وسوسه کند.

تصاویری که سر و شانه را نشان می دهد، انتخاب چندان مناسبی نیست، هرچند در برخی مطالب، مانند ملاقات های سیاسی، چاره دیگری نیست.

عکس می تواند به تاثیرگذاری اخبار و گزارش های شما قدرت زیادی ببخشد. بهترین تصاویر آن هایی هستند که کاربر را میخکوب می کنند.

عکس باید رو به داخل صفحه باشد. اگر در وب سایت خود تصاویر را سمت راست مطلب می‌گذارید، سوژه عکس نباید به راست نگاه کند، چون نگاهش به بیرون است، نه به داخل صفحه.

اگر برای سازمان رادیویی و تلویزیونی بزرگی کار می کنید و به تصاویر ویدئویی دسترسی دارید، هنگام گرفتن یک تصویر ثابت از تصاویر متحرک بسیار دقت کنید.
برخی تصاویر که به عنوان تصاویر متحرک کاملا قابل قبول هستند، ممکن است به عنوان تصویر ثابت در وب سایت، تکان دهنده و توهین آمیز باشند.

یادتان باشد تصویری که همراه متن خبر یا گزارش استفاده می کنید، برای مدتی طولانی تر مقابل چشم کاربر می ماند.

شرح عکس باید درک متن را تقویت و توجه کاربر را جلب کند. اما شرح عکس برچسب کالا نیست؛ نباید چیزی را که واضح است بازگوید. نگارش شرح عکس و تیتر دشوارتر از نوشتن سایر متن هاست. اگر دچار لغزش شوید، اعتبار خبری سازمان شما آسیب می بیند.

شرح عکسی را که نوشته اید، چندین بار بخوانید. شرح عکس و تیتر مبهم، خطری واقعی برای وب سایت است. ممکن است کلمات شما سوء تعبیر شود یا سوء تفاهم ایجاد کند؛ در این مورد فکر کنید. اگر شک و تردیدی دارید، آنها را بازنویسی کنید؛ به جای کلمه های مبهم و پیچیده، کلمات ساده تری قرار دهید.

هدف این نیست که نشان دهید زیرک هستید. زیرک بودن شما ممکن است مخاطب را سردرگم کند. هدف این است که متنی صریح و روشن بنویسید و توجه خواننده را جلب کنید تا خبر را بخواند و بر معلوماتش بیافزاید.

سرقت ادبی

هرگز محتوای سایت دیگری را به نام سایت خود منتشر نکنید. این کار نه تنها غیر اخلاقی، بلکه فوق العاده خطرناک است. اگر نمی توانید مطمئن شوید همه نکات و جزئیات خبری، از منابع خودتان یا از خبرنگاران سازمان خبری شما به دست آمده، از گنجاندن آن در اخبار و گزارش ها خودداری کنید.

سرقت ادبی به کمک رایانه و اینترنت بسیار آسان است. شاید طراحی صفحات با الهام از سایت های دیگر چندان ناشایست نباشد، ولی سرقت جزئیات مطالب خبری هرگز پذیرفتنی نیست.

صرف نظر از نادرست بودن، سرقت ادبی سبب می شود که شما اعتبار خبری خود را به جزئیاتی گره بزنید که از درستی آن ها مطمئن نیستید. وقتی جمله ای می نویسید و در وب سایت منتشر می کنید، تصور مخاطبان این است که سازمان خبری متبوع شما درستی مطلب را تایید کرده است. از همین رو، سرقت ادبی، ریسک بزرگی هم از نظرشخصی و هم از نظرحرفه ای است.

تنها مطالبی را منتشر کنید که می‌دانید درست است و می‌توانید از درستی آن دفاع کنید.

سرعت یا دقت

وقتی خبری منتشر شده و اطلاعاتش در اختیار عموم قرار گرفته، اغلب رسانه ها برای پیش دستی در مخابره آن با هم وارد رقابت می‌شوند. تلاش برای پیروزی در این رقابت، ارزشمند است؛ تنها به این شرط که تمام نکات اساسی خبر را داشته و از صحت آن مطمئن شده باشید.

اگر برای پیش دستی خبری را قبل از دیگران منتشر کنید و سپس ناگزیر شوید آن را بردارید، کاربران متوجه می شوند که شما اشتباه کرده بودید. ولی به ندرت متوجه می‌شوند که شما خبر دقیق را پیش از رقبایتان داده اید و شاید حتی به این موضوع اهمیت هم ندهند.

به شایعات نپردازید. هرچقدر هم پرداختن به جزئیات مبهم واقعه وسوسه انگیز باشد، تنها به نکات قابل تایید تکیه کنید.

می توانید به کاربران اطلاع دهید که چیزی در حال وقوع است. درج جملاتی نظیر "تازه ترین اخبار حاکی است ..." در تیکر سایت قابل قبول است. اما اگر خبرنگارتان در صحنه حاضر نیست و اطلاع کافی ندارید، از پرداختن به جزئیات پرهیز کنید.

ابراز نظر و دیدگاه

در تمام اشکال روزنامه نگاری، نقش خبرنگار ارائه واقعیت هاست. وظیفه شما افزودن اظهار نظر نیست و قطعا شما وظیفه ندارید دیدگاه خود را ابراز کنید.

اگر شما خبرنگاری هستید که حوزه و تخصص خاصی دارید، می‌توانید درباره اتفاقات در حوزه و تخصص خود اظهار نظر کنید؛ ولی اکثر روزنامه نگاران اینترنتی که در سایتهای خبری عمومی کار می کنند، نباید اظهار نظر کنند.

اظهارات و دیدگاه ها را باید به صاحب آن نسبت داد و نباید طوری در تار و پود خبر بافت که گویی حقیقت است. آوردن این نظرات و دیدگاه ها تنها زمانی قابل توجیه است که توسط فردی دخیل در ماجرا ابراز شده باشد. اما نقل قول های معتبری که نظر یا دیدگاهی را بیان می کند، در روزنامه نگاری اینترنتی نقش مفیدی دارند.

شاید تصمیم بگیرید که تاثیرگذارترین نقل قول را درون کادری در دل خبر بگذارید. بدین ترتیب نه تنها متن شکسته می شود، بلکه نگاه خواننده به یکی از مهمترین عناصر خبر جلب می شود. چنین کادری نقشی درست همانند عکس ایفا می کند. به لحاظ گرافیکی خوب است که چشم خواننده روی عناصر مختلف صفحه چرخ بزند.

با این وجود، در کاربرد نقل قول ها افراط نکنید. ذکر دو نقل قول (در داخل کادر) برای یک خبر ممکن است زیاد باشد. چون ممکن است برای همان خبر عکس، طرح گرافیک یا کادری برای نکات برجسته هم داشته باشید.

متن را با این چیزها شلوغ نکنید. تنها از ابزارهایی استفاده کنید که به بیان روان خبر یا گزارش کمک می‌کند. اگر از آن ها زیاد استفاده کنید، چه بسا خواننده علاقه اش را از دست بدهد.

ابراز نظرها و دیدگاه ها، باید به گوینده آن ها نسبت داده شوند، و با اصل مطلب در هم تنیده نشوند.

انتشار خبر به صورت بخش بخش

اغلب در شرایطی که خبری فوری پخش شده (Breaking News) ، جزئیات اندکی برای انتشار دارید. شاید نکته ای در دست داشته باشید که خبر بر آن استوار باشد. اولین کار این است که جمله ای بر پایه اطلاعات موجود بنویسید و منتشر کنید.

سپس می توانید آن را با افزودن جزئیات بیشتری از نو منتشر کنید.

اولین نسخه خبر شاید حتی عکس نداشته باشد و تنها یک جمله کوتاه باشد. پاراگراف بعدی شاید فقط اطلاعات پیش زمینه ای ارائه ‌دهد یا جمله‌ای باشد که خبر را در بستر تحولات جاری قرار می دهد.

هرگاه جمله ای به خبر اضافه شود، می توانید آن را از نو منتشر کنید. اگر در موقعیتی هستید که خبر را همزمان با وقوعش مخابره می‌کنید، دلیلی ندارد که صبر کنید تا تمام خبر برسد.

همیشه به یاد داشته باشید که به موازات تکامل خبر، شاید لازم باشد خلاصه، عکس یا تیتر تازه ای برای خبر انتخاب کنید.

اما دستپاچه نشوید. باید این مهارت را کسب کنید که دریابید چه موقع خبری به اتمام رسیده و خبری تازه آغاز شده است.

چه موقع باید خبر را ذخیره کرد و چه زمانی باید آن را از نو نوشت؟

وقتی خبری تازه در حال تحول است، اطلاعات بیشتری به دست می آورید و به آن می افزایید. سرانجام خبر تکمیل می شود، ولی اطلاعات بیشتر همچنان از راه می رسد.

روزنامه نگاران اینترنتی باید بتوانند تشخیص بدهند که چه موقع یک خبر تکمیل شده و دیگر نباید روی آن کار کرد؛ بلکه اطلاعات بعدی مربوط به آن را باید در یک خبر تازه ارائه کرد.

مثلا خبر برخورد آن دو هواپیما با برج های دوقلو در نیویورک در یازدهم سپتامبر را در نظر بگیرید. اگر آن خبر مکررا به هنگام و بازنویسی شده بود، هیچ نسخه ای که وقوع حادثه برخورد هواپیمای اول را نشان دهد، باقی نمی ماند. تنها چیزی که برایمان می ماند، خبری مربوط به هر دو واقعه بود. اگر بخواهیم این مثال را جلوتر ببریم، آنچه از خبر می ماند، موضوع افتتاح پارکی یادبود در محل برج ها در دو سال بعد بود.

اما واقعه برخورد هواپیمای نخست به نوبه خود یک خبر و نقطه عطف در تاریخ است که ما می خواهیم در سالیان آینده اخبار مرتبط را به آن لینک دهیم. بنابراین باید بدانید چه وقت افزودن اطلاعات بیشتر به خبر را متوقف کنید یا از بازنویسی خبری موجود دست بکشید، و چه وقت نسخه ای تازه را شروع کنید.

این کار معمولا وظیفه کسی است که سایت را اداره می کند.

مطالعات در باره کاربری سایت ها نشان می دهد که برای برخی از کاربران لینک هایی که همراه اخبار ارائه می شوند، از مهمترین عناصر هستند. لینک ها باید بخشی از خبر تلقی شوند، وگرنه گنجاندن آنها مفهومی ندارد. بنا بر این باید لینک ها یی را بگنجانید که تصورمی کنید ارائه آن ها بر ارزش کلماتی که می نویسید، می‌افزایند.

پیوندها برای تکرار کلمات گنجانده نمی شوند، بلکه هدفشان ارائه اطلاعات بیشتری است که یا ما قادر به بیان آن نیستیم، یا در موردش تحقیق نکرده ایم. به عنوان نمونه در مورد یافته علمی خاصی که در خبر آمده، به مقالات تحقیقاتی لینک می دهیم که آن نکته علمی را تشریح می کنند.

لینک دادن تنها به صفحه نخست موسسه ای آموزشی که تحقیق مورد نظر را انجام داده، یا به صفحه نخست شرکتی که نام آن در خبر آمده، نوعی تنبلی است.

راه درست، لینک دادن به همان مطلبی است که خبر یا گزارش ما به آن اشاره دارد. حتی شاید بهتر باشد که به جزئیاتی لینک دهیم که وقت یا فضای کافی برای توضیح آن نداشته ایم.

باید برای بررسی این لینک ها قدری وقت صرف کنید؛ تا مطمئن شوید ارزش این را دارد که خواننده مطلب شما یک کلیک دیگر نثار آن کند.

لینک به سایت فارسی بی بی سی:
http://www.bbcpersian.com

لینک به صفحه ایران سایت فارسی بی بی سی:
http://www.bbcpersian.com/iran

لینک به یک گزارش خاص در صفحه ایران سایت فارسی بی بی سی:
http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2007/03/070308_la-iaea-iran.shtm...

اداره کنندگان برخی از سایت های خبری نگران هستند که اگر به خارج از سایت خود لینک دهند، ممکن است مخاطبان دیگر به سایت آنها باز نگردند. تحقیقات نشان می دهد سایتی که بهترین لینک ها را می دهد مخاطبان را هم جذب می کند. چون مخاطبان می دانند در این سایت به اطلاعات و لینک هایی دست می یابند که در سایت های دیگر یافت نمی شوند.

لینک های درونی

راه دیگر انتشار خبری تازه و کمک به کاربر برای درک اطلاعاتی که شما گردآوری کرده اید، این است که از لینک های درونی استفاده کنید.

این لینک ها به کاربر کمک می کند بدون آن که صفحه خبر را ترک کند، روی کلیدواژه ها کلیک کند تا به جمله یا پاراگرافی برسد که موضوعی خاص را توضیح می دهد.

گاهی اگر گزارش خبری بلند می نویسید، شاید بهتر باشد چند لینک در بالای مطلب بگذارید تا کاربر را به نکات مهم گزارش هدایت کند.

می توانید در کادرهای متن دار خبر هم از لینک های درونی استفاده کنید یا لینک های درونی به نکات مهم مطلب را درون یک کادر بگذارید.

زیاده روی نکنید. کاربران خیلی آسان سردرگم می شوند. چه بسا حوصله آن ها سر برود و از خواندن خبر منصرف شوند.

یادتان باشد، همانند سایر تکنیک های روزنامه نگاری اینترنتی، هدف از به کار بردن لینکهای درونی، ارائه اطلاعات به مخاطبان به شیوه ای کارآمدتر و آراسته تر است. وقتی لینک ها دیگر چنین نقشی ایفا نکنند، خاصیتی معکوس خواهند داشت.

کاربران علاقه دارند لینک دقیق دریافت کنند. لینک دادن به صفحه نخست مفید است. لینک دادن به صفحه اصلی بخش خبر مفید تر است. لینک دادن به صفحه مربوط به گزارش مورد نظر بهترین شیوه است.

خطر لینک

شما باید هوشیار و حساس باشید؛ و فقط به آن سایت هایی لینک بدهید که اعتباری همسان اعتبار شما دارند.

هرچند لینک ها ابزار ارزشمندی برای ارائه خبر و گزارش هستند، ولی خطرات بالقوه زیادی به همراه دارند. شما هیچ کنترلی روی محتوای مطالبی که به آنها لینک می دهید، ندارید. شاید شما هنگام نوشتن خبر به صفحه مناسبی لینک می دهید، ولی از کجا معلوم که گرداننده سایت لینک یافته، در آینده چیز دیگری در آن صفحه نگذارد؟

آگهی دهندگان هم می توانند از این لینک ها بهره ببرند. روزنامه نگاران برای بررسی دوباره این لینک ها به ندرت برمی گردند. گاه ممکن است یک شرکت غیر متعهد وقتی دریابد که شما صفحه ای را به سایت خود لینک داده اید، آن را به سوی یک صفحه تجاری هدایت کند. بنا بر این با هوشیاری تنها به سایت های مورد اعتمادی لینک دهید که اعتباری همسنگ اعتبار سایت شما دارند.

سلیقه و شایستگی هم حائز اهمیت است. اگرچه اکثر سایت ها با عباراتی نظیر "این سایت مسئول محتوای سایت های دیگر نیست" خود را مصون نگه می دارند، ولی شما باید در مورد شایستگی یا عدم شایستگی سایت هایی که با سایت شما مرتبط می شوند، تحقیق کنید.

بررسی محتوای سایت لینک یافته از لحاظ ذوق، سلیقه و کیفیت و مطابقت آن با معیار های کیفیت که شما در سایت خود اعمال می کنید، محک خوبی است.

زدودن جزئیات دست و پا گیر

در روزنامه نگاری اینترنتی زدودن اضافات و جزئیات دست و پا گیر برای آشکار کردن اصل خبر، یک هنر است.

به آسانی ممکن است چنان در داستان فرو روید، که در میان انبوهی از جزئیات سردرگم شوید و توجه‌ شما از نکته مهم خبر منحرف شود. گاهی روزنامه نگاری که مطلبی می نویسد، ممکن است آنقدر خود را به نکات آن نزدیک بداند که اصل مطلب را فراموش کند.

گاه روزنامه ‌نگاران با جاهای زیادی تماس می گیرند، دنبال اطلاعات پیش زمینه ای فراوانی می گردند، یا آنقدر با موضوع دخیل می شوند که زاویه واقعی خبر را نادیده می گیرند. ذهنشان، همانند میزکارشان، آکنده از اطلاعات می شود.

هنر روزنامه نگار اینترنتی این است که با زدودن جزئیات دست و پاگیر، هسته خبر را آشکار کند.

بیشتر وقت ها سردبیر یا مسئول سایت به خبرنگاران کمک می کند؛ ولی اگر تنها هستید، باید مرتبا از خود بپرسید که مطلب درباره چیست، چه رخ داده، چرا اهمیت دارد، چه کسانی را تحت تاثیر قرار می دهد، چگونه تاثیر می گذارد و احتمالا بعدا چه اتفاقی خواهد افتاد.

نکات پیچیده را کنار بزنید و به سراغ نکات اساسی بروید. کدام جمله کل خبر را خلاصه می کند؟ در سراسر خبر یا گزارش، جملات را کوتاه و صریح بنویسید. آنچه را درباره خبر می دانید، فهرست وار بنویسید. کلمات پرطمطراق را بکار نگیرید. شما برای آگاه کردن مردم عادی می نویسید، نه برای فخر فروشی به همتایان خود.
شاخ و برگ دادن به جزئیات

گاه اتفاق می افتد که شما نکات بسیار اندکی درباره خبر دارید ولی باید چیزی درباره آن بنویسید. خبری جاری را باید به هنگام کنید و شاید فقط یک نکته تازه برای افزودن داشته باشید.

در این صورت، وظیفه شما عکس موقعی است که جزئیات دست و پاگیر را کنار می زنید. در چنین شرایطی، ناگزیر می شوید نهایت بهره را از حداقل جزئیات ببرید.
این کار نیز خودش یک هنر است. نباید با آب و تاب دادن غیر صادقانه، اهمیت موضوع را کمرنگ کنید، ولی می توانید با بازگویی واضحات در بستر خبری که تازه مخابره شده، ارزشی واقعی به خبر خود ببخشید. همچنین می توانید نقل قولی از یکی از خبرنگاران متخصص سازمان خبری خود ذکر کنید. این کار به اخبار شما ارزش منحصر به فرد می بخشد. رمز کار این است که آخرین تحول را - حتی اگر یک جمله هم که باشد - در صدر تحولات جاری بگذارید.

هدف این نیست که سخن پردازی کنید، باید دریابید که مردم عادی به چه اطلاعاتی نیاز دارند، آنگاه با استفاده از اطلاعات موجود در میان مطالب سازمان خبری خود به این نیاز ها پاسخ بگویید.

با بیان صرف واضحات، هوش خوانندگان را دست کم نگیرید؛ در عین حال با نگفتن جزئیات اساسی، خبر را کم ارزش نکنید. فقط با حفظ توازن معقول می توان با افزودن تنها یک نکته جدید یک خبر جدید با محتوی نوشت.

فشرده کردن نکات پیچیده

بیشتر وقت ها وقتی خبری تازه مخابره می شود، اکثر خبرنگاران کمابیش می‌دانند چه می‌خواهند بنویسند. ولی گاه هر چه اطلاعات بیشتری در جریان نوشتن خبر به دست می آید، کار خلاصه کردن نکات مهم در یک متن خبری کوتاه دشوارتر می شود.

این دشواری به ویژه در مورد اخبار اقتصادی، فنی و علمی پیش می آید. اصطلاحات این گونه حوزه ها گاه مملو از کلمه های نا آشناست.

مفاهیم این اصطلاحات، گاهی آن قدر پیچیده و گسترده اند که تهیه و تنظیم خبری روان و مناسب درک کاربران بسیار دشوار است.

هنگام رویارویی با این گونه اخبار تا جایی که می توانید نکات پیچیده را با استفاده از کلمه ها و اصطلاحات روان و در خور فهم ارائه کنید. همیشه خود را جای مخاطبان تصور کنید و دریابید که تا چه اندازه نوشته های خود را می فهمید. نوشته شما باید برای مردم عادی قابل درک باشد.

اگر مفهومی را درک نمی کنید، آن را در مطلب خود نیاورید. اگر فکر می کنید جمله ای نامفهوم است، از آن استفاده نکنید.

کاربران به وب سایت شما مراجعه می کنند تا بفهمند در دنیا چه می گذرد. وقتی روی مطالب سایت شما کلیک می کنند، توقع دارند شما در مورد رویدادهایی که برای مخاطبان اهمیت دارد، تحقیق، کاوش و تجزیه و تحلیل کرده و به نتایجی رسیده باشید.

وقتی خوانندگان روی سایت شما کلیک می کنند باید برای پرسش های خود در مورد یک خبر خاص پاسخ بیابند؛ نه اینکه سوالات بیشتری در ذهنشان ایجاد شود.

آنها هرگز نباید مطلبی را در وب سایت شما بخوانند و حس کنند که بر معلوماتشان افزوده نشده است.

مطالب را در حد فهرست کردن اجزای اصلی آن فشرده کنید. چه اتفاقی افتاده که خبر شده است؟ وضعیت قبلا چطور بود؟ این تحول جدید چه تبعاتی دارد؟ چه کسی یا کسانی در پشت آن قرار گرفته یا قرار گرفته اند؟ چرا این کار را کرده اند؟ چه وقت این کار را کردند؟ چه کسی تحت تاثیر قرار می گیرد؟ مسئله چطور حل و فصل می شود؟

بیشتر وقت ها کار شما این است که پیچیده ترین مطالب را به مطلبی جمع و جور، روان، روشن و دارای مفهوم تبدیل کنید.

گزارش های خبری

گاه از شما خواسته می شود به جای خبر، یک گزارش خبری برای وب سایت بنویسید. گزارش خبری نسبت به خبر، محصولی متفاوت است. در "خبر" صرفا نکات اصلی یک واقعه خبری ارائه می شود؛ اما یک "گزارش"، بیشتر از تجزیه و تحلیل نکات خبر تشکیل می شود. شما باید این تحلیل را در چارچوب تحولات بگذارید تا کاربر آن را بهتر درک کند.

معمولا گزارش خبری برای انتشار در کنار یک خبر نوشته می شود. از همین رو، برقراری لینک میان مطالب مرتبط اهمیت دارد. معمولا خبر اصلی به گزارش خبری لینک زده می شود و نکات برجسته گزارش را می توان، همان گونه که پیشتر آموزش داده شد، در کادری در دل خبر آورد.

یک گزارش خبری، هم می تواند به همه پرسش های مطرح شده در خبر پاسخ دهد، هم می تواند روی یک موضوع متمرکز شود و هم می تواند پرسشی بی پاسخ باشد تا خوانندگان را برای فکر کردن در مورد موضوعات خبر ترغیب کند. برای نوشتن گزارش خبری، لازم نیست پاسخ همه سوالات را بدانید، ولی به یک مقدمه و یک نتیجه گیری نیاز دارید.

در ارائه گزارش های خبری نیز به کارگیری روش هایی مانند گنجاندن کادری برای نکات برجسته، گاهشمار یا نقل قول و غیره می تواند مفید باشد.

صفحات ویژه

گاه خبر به قدری وسیع است که صفحه ای ویژه را می‌طلبد. سایت های خبری بزرگ برای این صفحات ویژه نام های گوناگونی دارند. این صفحه در سایت خبری بی بی سی "نگاه ژرف" نام دارد و در سی ان ان، "گزارش های ویژه" نام گذاری شده است.

سردبیر سایت خبری شما معمولا در چنین مواردی تصمیم به راه اندازی یک صفحه ویژه می گیرد:

• خوانندگان علاقه زیادی به آن خبر دارند و برای تشریح همه نکات خبر، اطلاعات پیش زمینه ای زیادی نیاز است؛ مانند: مرگ یک سیاستمدار برجسته یا شخصیتی بزرگ از عالم هنر.
• خبر حائز اهمیت است و به تشریح و کنکاش نیاز دارد؛ نظیر: جنگ عراق یا گسترش اتحادیه اروپا.
• خبر به این زودی کهنه نمی شود؛ احتمالا عناصر بیشتری به آن خواهید افزود.
• این خبری است که سایت شما تصمیم گرفته جزئیات مفصل آن را در راستای یک کارزار توضیح دهد؛ مانند: آلودگی، گرمایش زمین و فقر.

نوشتن مطلب برای صفحات ویژه خودش یک هنر است. محتوایی که تولید می کنید، اغلب آمیزه ای از اخبار، گزارش های خبری و اجزای دیگر است که می تواند نقشه‌های تعاملی، فایل های صوتی و تصویری، آلبوم عکس، فرصت رای دادن و بسیاری از ابزارهای اینترنتی دیگر برای ارائه اطلاعات باشد.

رمز موفقیت این است که صفحه ویژه را ساده نگه دارید. اطلاعات تکراری ندهید. از متن، فیلم و صدا نباید برای تکرار اطلاعات به شکل های مختلف استفاده کرد. عکس، برای نشان دادن صحنه های تکان دهنده و تاثیرگذار خوب است؛ فیلم یک تصویر پر تحرک را نشان می دهد و متن، داستان یک ماجرا را از اول تا آخر خوب بیان می کند.

به صفحه "نگاه ژرف" بی بی سی بروید و روی بعضی مطالب کلیک کنید. ببینید چطور می توان از نقشه های تعاملی استفاده کرد. توجه کنید که متن ها چقدر کوتاه است. دقت کنید که لینک های درونی، طرح های گرافیکی، گاهشمارها و نکات برجسته چطور به خدمت گرفته شده اند.

دریابید که چطور مطالب تا حد امکان کوتاه و خلاصه شده تا اطلاعات لازم به مخاطب داده شود. ببینید چگونه نکات پیچیده را فشرده و قابل فهم کرده اند.

مخاطب را شرکت دهید

بیشتر خبر ها این ارزش را دارند که کاربران را هم در گفت و گو پیرامون آن ها دخیل کنید. می توانید موضوعی را به رای بگذارید یا شاید تالاری تعاملی دایر کنید. دخالت دادن کاربران و تعامل با آنان هم در مورد اخبار سخت و هم در مورد اخبار نرم مفید است.

سایت خبری بی بی سی بعد از وقوع زمین لرزه ای در ترکیه در سال ۱۹۹۹ میلادی اقدام به راه اندازی یک سخنگاه به نام Talking Point کرد. ارتباط خطوط تلفن بین المللی با ترکیه قطع شده بود ولی تلفن های داخلی کار می کرد.

بستگان زلزله زدگان از سراسر دنیا که قادر نبودند از طریق تلفن با ترکیه تماس بگیرند، تماس گرفتن با سخنگاه بی بی سی را آغاز کردند تا اطلاعاتی درباره خویشاوندان خود بیابند.
در همان حال، کاربران اینترنت در استانبول از طریق شبکه تلفن داخلی گزارش های دست اولی از عواقب زلزله می دادند.

سپس کاربری در ترکیه از کسانی که قادر نبودند با تلفن های بین المللی به بستگان خود تلفن کنند، تقاضا کرد شماره های خود را در تالار بگذارند تا وی و گروهی از دوستانش بتوانند به آنها تلفن کنند. آنها تلفن می زدند و جوابها را در سخنگاه می نوشتند.

سپس این حرکت در تالار تعاملی بی بی سی به بخشی از اخبار آن روز تبدیل شد. رادیو و تلویزیون بی بی سی هم این تحول را پوشش دادند.

هرگز قدرت افزودن مردم عادی به تیم گردآوری اخبار خود را دست کم نگیرید.

خلاصه درس "مبانی روزنامه نگاری اینترنتی"

مبانی

هدف هر وب سایت خبری باید این باشد که اخبار ضروری را به کارآمد ترین، آراسته ترین و موثرترین شیوه به کاربران خود عرضه کند.

نقش روزنامه نگار آنلاین کمابیش مشابه نقش هر روزنامه نگار دیگر است. اصول روزنامه نگاری هم یکسان است. فقط ابزارها و مهارتهای لازم برای ارائه اخبار و اطلاعات در اینترنت با این ابزارها و مهارتها درسایر رسانه ها تفاوت دارند.

شما کماکان با واقعیت ها سروکار دارید. جمله های نوشته شما همچنان باید قابل درک و از لحاظ دستوری (فعل و فاعل و مفعول) صحیح باشند.

گستره وب سایت

اکنون بیش از پیش وب سایت های متعلق به شبکه های رادیویی و تلویزیونی یا روزنامه ها به صورت یک رسانه همگرای تولید خبر عمل می کنند. هدف این است که در سراسر خروجی ها از جمله اینترنت و سایر رسانه های تعاملی، اعتبار اخبار آن سازمان خبری بازتاب یابد.

ساختار خبر

برای اخبار، طول یک نوشته خوب در اینترنت از ۵۰۰ کلمه تجاوز نمی کند. برای تهیه گزارش های خبری و تحلیلی می توان از کلمه های بیشتری استفاده کرد؛ ولی خبرها باید کوتاه بمانند.

آنچه روزنامه نگاران اینترنتی تولید می‌کنند می‌تواند در سایر دستگاه‌های دیجیتال انتشار یابد. از همین رو، لازم است که هر چقدر می توانید مختصر بنویسید و کلمات غیرضروری یا بیهوده را کنار بگذارید.

تیتر باید به تنهایی مفهوم داشته باشد. نباید مانند برچسب کالا باشد، بلکه باید جمله ای کوتاه باشد. انتخاب تیتر خوب تنها نشانه مهارت در روزنامه نگاری نیست، بلکه به سازمان خبری شما امکان می دهد از آن به عنوان "تیکر" (Ticker) در سایر خروجی های خود استفاده کند.

اولین پاراگراف خبر نباید تیتر را تکرار کند، بلکه باید، بدون تکرار، اطلاعات بیشتری به مخاطب بدهد. همچنین پاراگراف نخست باید مستقل و با تیتر همخوان باشد.

بخش بعدی خبر از چندین پاراگراف تشکیل شده که هر کدام نکات ضروری بیشتری به داستان خبری شما می‌افزایند. وقتی به یکصدمین کلمه مطلب می رسید، باید عناصر اصلی خبر را ارائه کرده باشید.

از چهارصد کلمه باقیمانده می توانید برای افزودن به ارزش خبر، از جمله نقل قول، آمار و تحلیل استفاده کنید.

تجزیه ساختار خبر

اگر فکر می کنید خبر شما بیشتر از ۵۰۰ کلمه ارزش دارد و تمام جوانبش را تنها می توان در ۱۵۰۰ کلمه بیان کرد، شاید بهتر باشد همه نکات را کنار هم بچینید و امکان تجزیه خبر را به اجزایی کوچک ولی مرتبط، بررسی کنید.

تجزیه ساختار یک خبر بزرگ، راهکار مهمی برای روزنامه نگاران اینترنتی است. بدین ترتیب آنها می‌توانند نکات اساسی خبر را در ۵۰۰ کلمه بیان کنند، ولی آن را به اخبار مرتبطی لینک دهند که توضیحات بیشتری درباره اجزای خبر اصلی می دهد.

نکات را بگویید، بدون آب و تاب

در دنیای رسانه ها که بسیاری از سازمان های خبری در آن همزمان برای چندین خروجی، محتوا تولید می‌کنند، روزگار قلمفرسایی به سر رسیده است.

کاربران اغلب برای دسترسی به اینترنت باید پول و وقت صرف کنند و به این دلیل اگر شما به جای بیان جزئیات ضروری، نکات خبر را با آب و تاب بگویید یا با صنایع ادبی بیارائید، دلخور می شوند.

متن داخل کادر، گاهشمار و نکات برجسته

می توان از کادرهای متن دار، خط سیرهای زمان و نکات برجسته در سایر مطالب استفاده کرد؛ تا کاربر در هر کجا بتواند تمام جزئیات مورد نیاز را یکجا بیابد؛ و این فرصت را داشته باشد که با کلیک کردن روی موضوع یا نکته ای که بیشتر قابل توجه است، جزئیات بیشتری بیاموزد.

گرافیک

به کمک گرافیک می توان نکات اساسی خبر را به شیوه ای چنان چشمگیر ارائه کرد که در یک نگاه، کاربر را آگاه کند.

البته گرافیک نمی تواند جای متنی شیوا را بگیرد، ولی چنانچه در خبر یا گزارش گنجانده شود، می تواند نکات مهم آن را برجسته کند.

عکس و شرح عکس

عکس ها به خصوص تصویر هایی که در صفحه نخست و صفحه اصلی هر بخش به کار گرفته می شود، باید کاربر را به خواندن مطلب وسوسه کند.

تصویر هایی که سر و شانه را نشان می دهد، به ندرت مطلوب است؛ هرچند در برخی مطالب، مانند ملاقات های سیاسی، چاره دیگری نیست.

عکس می تواند قدرت زیادی به تاثیرگذاری اخبار و گزارش های شما ببخشد. بهترین عکس، تصویری است که کاربر را به مکث وامی‌دارد.

شرح عکس باید درک متن را تقویت و توجه کاربر را جلب کند. اما شرح عکس برچسب کالا نیست؛ نباید واضحات را بیان کند.

هدف این نیست که نشان دهید زیرکید. زیرک بازی ممکن است مخاطب را سردرگم کند. هدف این است که متن خبر را صریح و روشن بنویسید و توجه خواننده را جلب کنید که خبر را تا آخر بخواند.

سرقت ادبی

هرگز محتوای سایت دیگری را به نام سایت خود منتشر کنید. این کار نه تنها غیر اخلاقی، بلکه فوق العاده خطرناک است. اگر نمی توانید مطمئن شوید که همه نکات و جزئیات از منابع خودتان یا از خبرنگاران سازمان های خبری شما به دست آمده، از گنجاندن آن در اخبار و گزارش ها خودداری کنید.

تنها مطالبی را منتشر کنید که می دانید درست است و می توانید از درستی آن دفاع کنید.

سرعت یا دقت در خبررسانی

وقتی خبری منتشر شده و اطلاعاتش در اختیار عموم قرار گرفته، اغلب رسانه ها برای پیش دستی در مخابره آن با هم وارد رقابت می شوند. تلاش برای پیروزی در این رقابت، هدف ارزشمندی است؛ تنها به این شرط که تمام نکات اساسی خبر را داشته و از صحت آن مطمئن شده باشید.

اگر برای پیش دستی خبری را قبل از دیگران منتشر کنید و سپس ناگزیر شوید آن را بردارید، کاربران متوجه می شوند که شما اشتباه کرده بودید.

ابراز نظر و دیدگاه

در تمام اشکال روزنامه نگاری، نقش خبرنگار ارائه حقایق است. وظیفه شما افزودن اظهار نظر به خبر نیست؛ و قطعا شما وظیفه ندارید که دیدگاه خود را ابراز کنید.

اگر شما خبرنگاری هستید که حوزه و تخصص ویژه ای دارید، می توانید درباره اتفاقات اظهار نظر کنید، ولی اکثر روزنامه نگاران اینترنتی که در سایت های خبری عمومی کار می کنند، نباید اظهار نظر کنند.

انتشار خبر به صورت بخش بخش

اغلب در شرایطی که خبری تازه پخش شده (Breaking News) ، جزئیات اندکی برای انتشار دارید. شاید نکته ای در دست داشته باشید که خبر بر آن استوار باشد. اولین کار این است که جمله ای بر پایه اطلاعات موجود بنویسید و منتشر کنید.

سپس می توانید جزئیات بیشتری به آن خبر بیافزایید و از نو منتشر کنید.

اولین نسخه خبر شاید حتی عکس نداشته باشد؛ شاید یک جمله کوتاه باشد. پاراگراف بعدی شاید فقط اطلاعات پیش زمینه ای ارائه می دهد یا جمله ای باشد که خبر را در بستر تحولی دیگر قرار می دهد.

هرگاه جمله ای به خبر اضافه می شود، می توانید آن را از نو منتشر کنید. اگر در موقعیتی هستید که خبر را همزمان با وقوعش مخابره می کنید، دلیلی ندارد که صبر کنید تا تمام خبر برسد.

همیشه به یاد داشته باشید که به موازات تکامل خبر، شاید لازم باشد خلاصه، عکس یا تیتر تازه ای برای خبر انتخاب کنید.

اما دستپاچه نشوید؛ باید این مهارت را کسب کنید که بتوانید تشخیص بدهید چه موقع خبری به اتمام رسیده و خبری تازه آغاز شده است.

چه وقت یک خبر تکمیل می شود؟

وقتی یک خبر فوری در حال تحول است، شما اطلاعات بیشتری به دست می آورید و به آن خبر می افزایید. سرانجام خبر تکمیل می شود، ولی اطلاعات بیشتر همچنان از راه می رسد.

روزنامه نگاران اینترنتی باید تشخیص بدهند که چه وقت یک خبر تکمیل شده و دیگر نباید روی آن کار کرد، بلکه باید اطلاعات بعدی مربوط به آن را در یک خبر تازه ارائه کرد.

افزودن لینک

مطالعات در باره کاربری سایت ها نشان می دهد که برای برخی از کاربران لینک هایی که همراه اخبار ارائه می شوند، از مهمترین عناصر هستند. لینک ها باید بخشی از خبر و مکمل اطلاعاتی تلقی شوند، که ما ارائه کرده ایم؛ وگرنه گنجاندن آنها مفهومی ندارد. لینک ها برای تکرار کلمات گنجانده نمی شوند؛ بلکه هدف از گنجاندن آنها، ارائه اطلاعات بیشتری است که یا ما قادر به بیان آن نیستیم یا در موردش پژوهش نکرده ایم.

خطرات لینک ها

هرچند لینک ابزار ارزشمندی برای ارائه خبر و گزارش است، ولی خطرات بالقوه زیادی هم به همراه دارد. شما هیچ کنترلی روی محتوای مطالبی که به آنها لینک می دهید، ندارید. باید هوشیار باشید و تنها به سایت های مورد اعتمادی لینک دهید که اعتباری همسنگ اعتبار سایت شما دارند.

زدودن جزئیات دست و پاگیر

به آسانی ممکن است چنان در داستان فرو روید که در میان انبوهی از جزئیات سردرگم شوید و توجه شما از نکات مهم خبر منحرف شود. گاهی روزنامه نگاری که مطلبی می نویسد، ممکن است آنقدر خود را به جزئیات آن نزدیک بداند که اصل مطلب را فراموش کند.

هنر روزنامه نگار اینترنتی این است که با زدودن جزئیات دست و پاگیر، هسته خبر را آشکار کند.

شاخ و برگ دادن به جزئیات

گاهی نکات بسیار اندکی درباره خبر دارید ولی باید چیزی درباره آن بنویسید. خبری جاری را باید به هنگام کنید و شاید فقط یک نکته تازه برای افزودن داشته باشید.

در این صورت، وظیفه شما عکس موقعی است که جزئیات دست و پاگیر را کنار می زنید. در چنین شرایطی، ناگزیر می شوید نهایت بهره را از حداقل جزئیات ببرید. این کار هم خودش یک هنر است. نباید با آب و تاب دادن دغل آمیز، اهمیت موضوع را کمرنگ کنید، ولی می توانید با بیان واضحات در بستر خبری که تازه مخابره شده، ارزش بیشتری به خبر خود ببخشید.

فشرده کردن نکات پیچیده

نقش روزنامه نگار اینترنتی این است که مفاهیم پیچیده و اطلاعات مفصل را به صورت تکه های قابل هضم برای خوانندگان توضیح دهد.

خوانندگان هرگز نباید روی سایت شما کلیک کنند و سردرگم، یا سرگشته تر از پیش شوند. آنها هرگز نباید مطلبی را در وب سایت شما بخوانند و حس کنند که بر معلوماتشان افزوده نشده است.

هر مطلب را آنقدر فشرده و چکیده کنید که فقط اجزای اصلی آن باقی بماند.

گزارش های خبری

گزارش خبری نسبت به خبر، محصولی متفاوت است. گزارش، بیشتر از تحلیل نکات خبر تشکیل می شود.
گزارش خبری هم می تواند به همه پرسش های مطرح شده در خبر پاسخ دهد، هم می تواند روی یک موضوع متمرکز شود و هم می تواند پرسشی بی پاسخ باشد تا خوانندگان را برای فکر کردن در مورد موضوعات خبر ترغیب کند. برای نوشتن گزارش خبری، لازم نیست پاسخ همه سوالات را بدانید، ولی به یک مقدمه و یک نتیجه گیری نیاز دارید.

صفحات ویژه

نوشتن مطلب برای صفحات ویژه، خود یک هنر است. محتوایی که تولید می کنید، اغلب آمیزه ای از اخبار، گزارش های خبری و اجزای دیگر است که می تواند نقشه های تعاملی، فایل های صوتی و تصویری، آلبوم عکس، فرصت رای دادن و بسیاری از ابزارهای اینترنتی دیگر برای ارائه اطلاعات باشد.

مخاطب را شرکت دهید

اکثر اخبار این ارزش را دارد که کاربران را هم در آن دخیل کنید. می توانید موضوعی را به رای بگذارید یا شاید ایستگاه سخن ایجاد کنید. این موارد هم برای اخبار سخت و هم برای اخبار نرم مفید است.

هرگز قدرت افزودن مردم عادی به تیم گردآوری اخبار خود را دست کم نگیرید.

مجتمع دانشجویی ژورنالیزم بلخ 1391,07,25 ساعت 02:06 ب.ظ

0 نظر

گزارش نویسی چند رسانه‌ای

با خواندن این درس یاد می گیرید:

- مطلبی را یک بار بنویسید و در رسانه های مختلف چاپ کنید؛
- چگونه همزمان برای چند رسانه بنویسید؛
- با همگرایی و واگرایی چگونه برخورد کنید؛
- برای مطلب، تیتر و لید مستقل و با معنا تهیه کنید؛
- شیوه تولید محتوای چند رسانه ای چه مزایایی دارد.

مقدمه

نخستین درس این مجموعه به مبانی روزنامه نگاری اینترنتی اختصاص داشت. در درس دوم چگونگی نوشتن برای وب را آموختید. در این درس با شیوه مدیریت و تولید محتوای چند رسانه ای آشنا می شوید، و به شما آموزش داده می شود که چگونه محتوایی را تولید کنید که بدون کار بیشتر روی آن، همزمان در چند رسانه قابل استفاده باشد.

آشنایی با این شیوه کار نه تنها برای سردبیران و مسئولان اداری و مالی، بلکه برای تولید کنندگان مطالب هم لازم است.

نگارش برای چند رسانه هم برای کاربر و هم برای سازمان خبری مزایایی دارد. از یک سو به کاربر امکان می دهد که همان اخبار را در هر جا و با هر وسیله دلخواه دریافت کند؛ و از سوی دیگر به سازمان خبری امکان می دهد که در منابع صرفه جویی کند، به دوباره کاری و بازنگری پایان دهد، محتوای تازه تولید کند و اعتبار خبری خود را تقویت کند.

مزیت دیگر نگارش و انتشار چند رسانه ای دراین است که امکان انتشار محتوای تولید شده را از طریق هر رسانه نو ظهور دیگر درآینده فراهم می کند.

من (دیوید بروئر، تهیه کننده این درس) نخستین بار این شیوه را در تابستان سال ۲۰۰۰ میلادی در سایت سی ان ان امتحان کردم؛ زمانی که سردبیر بخش اروپا، خاورمیانه و آفریقای واحد تعاملی (اینتراکتیو) بودم.

من در حال راه اندازی یک سایت خبری برای آن بخش بودم؛ در عین حال می بایست مطالبم را برای تله تکست، اینترنت موبایل (WAP)، اس ام اس، متن دیجیتال، صفحات پلاسما و اینترنت پرسرعت و تلویزیون تعاملی هم می فرستادم؛ بدون آن که هزینه تازه ای ایجاد کنم.

در آن زمان، تیم های مختلفی در مقر سی ان ان در شهر آتلانتا سرگرم بازنگری و بازنویسی مطالب برای برخی از این رسانه ها بودند. اما تیم کوچک من که برای اروپا، خاورمیانه و آفریقا مطلب تهیه می کرد، امکانات بازنویسی را نداشت.

به این دلیل ناگزیر بودم روشی بیابم که امکان بدهد مطالب - که یک بار تولید می شدند-، به صورت خودکار در همه رسانه های مبتنی بر متن، منتشر شوند. ما این کار را دربخش اروپا انجام دادیم و واحد آتلانتا هم خیلی زود از ما پیروی کرد.

این درس، شما را با منطق و راهکارهای این روش آشنا می کند. با فراگیری این درس، در پایان، شما متوجه می شوید که مهارت های اولیه لازم برای نگارش مطلب برای چند رسانه را فراگرفته اید و امیدوارم متوجه شوید که چرا این شیوه از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است.

حتی اگر سازمان خبری شما هنوز به سمت الگوی چند رسانه ای حرکت نکرده باشد، آنچه در این درس آمده به شما کمک می کند که مطالب را به شیوه بهتری تولید کنید.

بازگشت به مبانی

راه حل ساده تولید محتوای خبری برای عصر دیجیتال از برخی از اصول ابتدایی روزنامه نگاری نشات می‌گیرد.

چرا که حتی با پیشرفته ترین راه حل های فنی به دشواری می توان مطالب آشفته را سروسامان بخشید.

روزنامه نگارانی که برای رسانه های دیجیتال مطلب تهیه می کنند، باید محتوا را در قالب امکانات فنی تولید کنند، نه مجزا از آن. فناوری باید نوشته های آن ها را دگرگون کند تا در اینترنت یا هر وسیله دیگر به صورت قابل فهم انتشار یابد.

به منظور تولید محتوای سازگار با این شیوه، روزنامه نگاران باید برخی از اصول کار را مجدانه رعایت کنند.

جملات باید کوتاه و روان نوشته شود. تیتر باید به تنهایی مفهوم داشته باشد. خلاصه مطلب باید به تنهایی قابل فهم باشد یا همراه تیتر ارائه شود. این دو باید مکمل هم باشند و یک دیگر را تکرار نکنند.

اخبار را باید به شیوه روزنامه نگاری هرم وارونه نوشت، تا چنانچه از جایی قطع شد یا خواننده به خواندن آن ادامه نداد، برای او قابل فهم باشد.

خبر باید صرفا حاوی نکات اساسی، و بدون شاخ و برگ زاید باشد. اخبار باید همان اطلاعات اصلی را که از قدیم مبنای روزنامه نگاری بوده به اطلاع مخاطب برساند؛ "چه کسی، کجا، چه وقت، چه چیزی و چگونه".

نگارش چند رسانه ای از اهمیت کار روزنامه نگار کم نمی کند، بلکه اصولی را اعمال می کند که باعث می شود تا اخبار را افراد بیشتری بتوانند روی دستگاه های مختلف دریافت کنند. چالش روزنامه نگار این است که شیوه ای برای نگارش بیابد که محتوایی را که یک بار تولید می شود، از طریق خروجی های گوناگون منتشر کند.

بیل شنکلی، سر مربی باشگاه فوتبال لیورپول، برای نحوه بازی کردن تیمش فلسفه ساده ای داشت. او به بازیکنان می گفت: "بگذارید کار را توپ انجام دهد."

او به آن ها می آموخت به جای آن که تا فاصله دور بدوند و خود را از نفس بیاندازند، در یک موقعیت بمانند، توپ را پاس دهند و بگذارند توپ کار اصلی را انجام دهد؛ بعد به موقعیت تازه ای بروند، توپ را بگیرند و این روند را تکرار کنند.

تولید محتوا برای عصر دیجیتال تاحدودی مشابه این سبک فوتبال است. روزنامه نگاران باید اجازه بدهند ابزارشان، کار را انجام دهد. تنها دغدغه روزنامه نگاران باید یافتن و ارائه نکات خبری درقالب جملات باشد. بقیه کار را ابزار فنی انجام می دهد. اما روش ارائه آن نکات توسط روزنامه نگاران بسیار مهم است.

ابزار فنی موجود به مدیران خبر امکان می دهد سازوکار سیالی در تحریریه ایجاد کنند تا مطالب خبرنگاران بعد از ارائه به بانک اطلاعات، بدون بازتولید بتوانند در تمام رسانه های دیجیتالی مبتنی بر متن انتشار یابند.

این ابزار می تواند اصول مورد نظر سردبیران مانند طول تیتر، جمله یا پاراگراف را هم اعمال کند.

زیبایی این روش در این است که به سازمان خبری امکان می دهد تا مطالب خود را در رسانه های تازه و متنوع منتشر کند؛ در عین حال در منابع صرفه جویی و تداوم را حفظ کند.

ادامه مطلب ...

مجتمع دانشجویی ژورنالیزم بلخ 1391,07,06 ساعت 09:57 ب.ظ

0 نظر

بی طرفی در روزنامه نگاری

بسیاری از روزنامه ها در سراسر جهان موضع سیاسی دارند. آنها از یک حزب یا مکتب سیاسی خاص حمایت می کنند. آنها فعالیت سیاسی می کنند و خوانندگان خود را تشویق می کنند تا به شیوه ای خاص فکر و عمل کنند.

اما در مقابل، قانون یا مفاد پروانه فعالیت بسیاری از شبکه های رادیویی و تلویزیونی، آنها را موظف می‌کند که بی طرف بمانند. این امر به ویژه در مورد سازمان های غیرتجاری مثل بی بی سی صادق است.

بر اساس لغتنامه‌ها، بی طرفی یعنی:

"نداشتن دخالت مستقیم یا هر گونه نفع در جریانی خاص، تبعیض قائل نشدن علیه یک طرف یا گروه مشخص، و بی غرض و منصف بودن."

در مورد کار خبری از این مفهوم می توان دو نتیجه گرفت:

• روزنامه نگار باید تمام نظرهای مهم در مورد یک موضوع را منعکس کند. اگر موضع مخالف منعکس نشود، تنها نیمی از داستان پوشش داده شده است.
و
• روزنامه نگاران باید از درگیر شدن در موضوعی که آن را پوشش می دهند فاصله بگیرند؛ یعنی در مقابل پوشش خبری، پول یا هدیه قبول نکنند، در احزاب سیاسی فعالیت نکنند و اجازه ندهند که نظر شخصی شان در کار خبری آنها وارد شود.

این امکان وجود دارد که گزارشی بر اساس واقعیت تهیه شود، اما همه جنبه های ماجرا را پوشش ندهد. در این صورت حق خوانندگان، شنوندگان و بینندگان ادا نشده است. این حق آنهاست که گزارش را به طور کامل دریافت کنند.

هر موضوعی را می توان از دو سو و یا بیشتر نگریست. بی طرفی در روزنامه نگاری، یعنی منعکس کردن تمام نظرهای مهم اما متفاوت در باره یک موضوع و قبول نکردن تفسیر خاص تنها یکی از طرف‌ها. هرگاه از کسی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم انتقاد می شود، روزنامه نگار حرفه ای باید واکنش به آن را هم بیابد و در گزارش خود منعکس کند.

نمونه: دولت اعلام کرده مبالغ بسیار بیشتری را صرف خدمات عمومی خواهد کرد. به نظر می آید که خبر خوبی است اما به احتمال بسیار زیاد، نظر دیگری هم وجود دارد: "به گفته نخست وزیر، مالیات جدید دولت را قادر می کند تا بودجه بیشتری به آموزش و بهداشت اختصاص دهد، اما رهبر حزب مخالف دولت می گوید که فشار مالیات جدید بیشتر بر فقیرترین اقشار جامعه وارد خواهد شد."

نمونه دیگر: بسیار ساده می توان شکایت های مردم از حمل و نقل عمومی را منعکس کرد، به ویژه اگر خود خبرنگار هم از وسایل نقلیه عمومی استفاده می کند. اما انصاف این است که توضیح کسانی که این خدمات را اداره می کنند هم منعکس شود:

"انجمن استفاده کنندگان از وسائل نقلیه عمومی، مترو شهر را غیرقابل استفاده خوانده و خواستار استعفای تمام مدیران آن شده است. اما مدیر عامل مترو گفت که کمبود های جدی وجود دارد، اما قول داد که با سرمایه گذاری های جدید، وضع مترو تا سال آینده بهتر شود."

حدس زدن در باره اینکه دیگران ممکن است چه نظری داشته باشند کافی نیست. باید به دنبالشان بروید و از آنها سوال کنید.

"حرفی ندارم"

اگر فرد یا نهادی در ارتباط با خبری که پوشش می دهید حاضر به اظهار نظر نشد، این نکته را برای مخاطب خود روشن کنید. مخاطبان باید بدانند که شما سعی کرده اید نظر آن فرد یا نهاد را هم منعکس کنید.

هرکسی حق دارد از مصاحبه دادن خودداری کند. به این حق باید احترام گذاشت، اما باید ابتدا حق انتخاب را به آن شخص داد. اگر خطر شکایت به دادگاه در آینده وجود دارد، تمام مراجعه کردن های خود به آن شخص و پاسخ های او را به صورت دقیق یادداشت کنید. این یادداشت ها در دادگاه به کار خواهند آمد.

پاسخی را که داده می شود، به طور صحیح گزارش کنید و اگر به هردلیل نتوانسته اید واکنشی بگیرید، این نکته و دلایل آن را با دقت در گزارش خود بیاورید. منصفانه نیست که بگویید"آقای اسمیت حاضر به اظهار نظر نشد" در حالی که واقعیت این است که شما نتوانسته اید با او تماس بگیرید. بهتر است بنویسید:

" آقای اسمیت در دسترس نبود تا نظرش پرسیده شود."

اگر کسی با شما صحبت کند اما حاضر نشود که مصاحبه اش ضبط شود، از ارائه نظرش خودداری نکرده است. بنویسید:

"آقای اسمیت حاضر به مصاحبه نشد، اما گفت...."

اگر کسی به شما بگوید هنوز آمادگی اظهار نظر ندارد، این امر را دقیق منعکس کنید:

"آقای اسمیت در این زمان حاضر به مصاحبه نیست و می گوید به زودی بیانیه ای منتشر خواهد کرد."

در مورد موضوعات پیچیده، منعکس کردن تمام نظرهای موافق و مخالف هربار در زمان اشاره به موضوع، ممکن و مطلوب نیست. اما در فرصت یا فرصت‌های بعدی باید آن نظرها هم شنیده شوند.

(البته این موضوع بیشتر در مورد خبرها و برنامه های رادیویی و تلویزیونی صادق است. اما در مورد مطالبی که در روزنامه ها یا از طریق سایت های اینترنتی منتشر می شود، اغلب فضای کافی برای ایجاد تعادل وجود دارد.)

به عنوان نمونه ممکن است شما برای دو مصاحبه طولانی که دو نظر مختلف در باره یک موضوع را منعکس می کنند زمان کافی نداشته باشید. می توانید یکی را پخش کنید اما توضیح دهید که نظر دیگری هم در باره آن موضوع وجود دارد. در فاصله زمانی معقولی مصاحبه دوم را پخش کنید و به آن، زمان پخش و اهمیتی چون مصاحبه اول بدهید.

نظرهای مهمی که حامیان بسیاری دارند، باید پوشش تقریبا یکسان داشته باشند؛ هم از جهت مدت و هم از جهت ارائه آن. منصفانه نیست که نظر یک طرف در برنامه اصلی خبری منعکس شود و نظر طرف مخالف در نیمه های شب در برنامه ای که مخاطب چندانی ندارد.

نیازی به انتخاب نیست

در بعضی جوامع از روزنامه نگار انتظار می رود که نظرهای مختلف را جمع بندی کند و از میان آنها راه حل "درست" را ارائه دهد. در جوامع غربی، از روزنامه نگاران بی طرف چنین انتظاری نمی‌رود. درست برعکس، نظر خبرنگار یا کارفرمای او، نباید از سوی مخاطبان حدس زده شود.

دستور العمل تحریری بی بی سی می گوید:
"برنامه های خبری باید توضیحی هوشمندانه و آگاه کننده از وقایع ارائه دهند تا مخاطبان را قادر سازند که خودشان نتیجه گیری کنند."

باید به وضوح میان تفسیر و خبر تفاوت گذاشت. در نمونه زیر خبرنگار با دقت سعی می کند که جانب کسی را نگیرد:

خبرنگارانی که پس از حمله نیروهای ارتش از پایگاه شورشیان دیدن کرده اند جسدهای دوازده نفر را دیده اند که همگی مرد بودند. رهبر شورشیان ادعا کرده است که آنها غیر نظامی بوده و حمله ارتش را 'حمله ای وحشیانه علیه بشریت' توصیف کرده است. فرمانده نیروهای ارتش گفت ماموریت ارتش که او آن را ''از بین بردن نیروهای تروریستی" خواند با موفقیت به پایان رسیده است.

خبرنگار می تواند در بعضی مواقع بر اساس دانش و تجربه حرفه ای روزنامه نگاری، نتیجه گیری کند:

"براساس آنچه من در این درگیری ها دیده ام، به احتمال بسیار زیاد شورشیان از این پایگاه برای حمله به نیروهای دولتی مستقر در منطقه استفاده می کرده اند."

تعهدات شخصی

زمانی که عده زیادی در سال ۲۰۰۳ در اعتراض به جنگ عراق در لندن راهپیمایی کردند، بی بی سی از مجریان و روزنامه نگاران ارشدش خواست که در آن شرکت نکنند. ملاحظه بی بی سی این بود که اگر آنها در بحث داغی که بر سر موضوع جنگ در گرفته بود، با یکی از طرفین، همسو قلمداد شوند، دیگر نخواهند توانست بی طرفانه خبرهای این موضوع جنجال بر انگیز را گزارش دهند.

روزنامه نگار شدن به این معنی نیست که شما نظر شخصی نداشته باشید. اما این نظر شخصی نباید در کارتان دخالت داده شود. قواعد بی بی سی تاکید دارد که:

"خبرنگار می تواند داوری حرفه ای روزنامه نگارانه داشته باشد، اما نمی تواند نظر شخصی خود را بیان کند. مخاطبان نباید بتوانند نظر مجریان و خبرنگاران را در باره مسائل حساس تشخیص دهند."

داوری حرفه ای می‌تواند تحلیلی بر مبنای اطلاعات موثق باشد. مثال:
با توجه به این موضوع که بیشتر اعضای شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در رای گیری های قبلی موافق بوده اند که برنامه های غنی سازی اورانیوم ایران متوقف شود، و از آنجا که در گزارش جدید آژانس تحول چشمگیری در عملکرد ایران دیده نمی شود، انتظار می رود در رای گیری روز دوشنبه هم دوباره روی همین موضوع تاکید شود.

هر چه اطلاعات موثق تر باشد، داوری حرفه ای هم دقیق تر می شود و هر چه تحلیل بر اساس شنیده ها و شایعات استوار باشد، نتیجه گیری هم بی ارزش تر است. از آن گذشته قواعد بی بی سی تاکید دارد که روزنامه نگاران باید بی طرف جلوه کنند و هرگز نباید سوالی در باره صداقت آنان مطرح شود. از این رو فعالیت های آنان خارج از محیط کار محدود است:

"در باره بی طرف بودن گروه هایی که کار خبری می کنند، نباید تردید وجود داشته باشد. کسانی که در برنامه های خبری کار می کنند نباید منافع یا دلبستگی هایی در خارج از بی بی سی داشته باشند که بتواند شهرت و اعتبار بی بی سی را لکه دار کند و به اعتماد متقابل میان بی بی سی و مخاطبانش به سبب مسائلی چون بی طرفی، انصاف و صداقت لطمه بزند."

فعالیت های غیرقابل قبول شامل موارد زیر است:
• فعالیت برای احزاب سیاسی؛
• قبول پول یا هدیه به خاطر پوشش دادن یا ندادن یک خبر یا اعمال نفوذ بر شیوه ارائه آن خبر؛
• تبلیغ برای شرکت های تجارتی مثلا از طریق ظاهر شدن در آگهی های تبلیغاتی؛
• آموزش دادن به مصاحبه شوندگان بالقوه که چگونه از پاسخ دادن به پرسش های دشوار طفره بروند

مراقب کلمات باشید

بعضی از کلماتی که استفاده می کنیم اغلب به روشنی تمایلات قلبی ما را نشان می دهند.

معمولا مخالفان یک حکومت آن را "رژیم" می خوانند. "مبارز در راه آزادی" بار مثبت و "تروریست" بار منفی دارد. صفت ها هم اغلب نشان دهنده یک نظر هستند. "پرخاشگر"، "متکبر"، "روشنفکر نما" و امثال اینها ذهنیاتی هستند که نظر شخصی نویسنده را منعکس می کنند.

متن نوشته خود را با دقت بخوانید و قسمت هایی را که احساسات شما را بروز می دهند، تغییر دهید.

همچنین گزارشگری بی طرفانه و متعادل به ویژه در دوران انتخابات اهمیت دارد و باید در این دوره بیش از همیشه مراقب و محتاط بود. سردبیران باید اطمینان پیدا کنند که در طول مبارزات انتخاباتی پوشش خبری آنان فراگیر و منصفانه است.

گزارشگری بی طرفانه و متوازن به ویژه در دوران انتخابات اهمیت دارد و باید در این دوره بیش از همیشه مراقب و محتاط بود. سردبیران باید اطمینان حاصل کنند که در طول مبارزات انتخاباتی پوشش خبری آنان فراگیر و منصفانه باشد

تبلیغات

یک روزنامه بریتانیایی در صفحه اول خود از یک شرکت راه آهن آگهی رنگی چاپ می کند. اما در صفحات بعد در میان تفسیرها چند خطی در انتقاد علنی از این شرکت راه آهن به چشم می خورد. این روزنامه خیلی شجاعت به خرج داده یا حماقت کرده است؟

تحریریه هایی که اصول قوی اخلاقی را رعایت می کنند، می کوشند خود را در مقابل فشار صاحبان رسانه، حامیان مالی و آگهی دهندگان حفظ کنند. اما یک رسانه باید هیأت دبیران و یا سردبیران بسیار قدرتمندی داشته باشد تا بتواند در مورد اشکالات فنی خودرو تازه ای گزارش دهد که کارخانه سازنده آن از آگهی دهندگان اصلی آن رسانه است.

پیروی از مکتب "دستی را که غذا به دهانت می گذارد، گاز نگیر" زندگی را برای همه آسان می کند. اما رسانه هایی که خود را در خدمت منافع عمومی می دانند، صرف نظر از اینکه بودجه آنها از کجا تامین شود، خود را به مخاطب و نه کسانی که کیسه پول را در دست دارند، وفادار می دانند.

در واقع، صاحبان روشنفکر آگهی های تجارتی درک می کنند که مخاطبان برای اخباری که مستقل و بی طرفانه تهیه شده اند احترام بیشتری قائل هستند. آگهی کردن در کنار این نوع اخبار مشتریان بیشتری جلب می کند تا آگهی دادن در یک برنامه خبری بی اعتبار و کم ارزش. این نوع صاحبان آگهی حتی ممکن است قادر باشند بعضی انتقادها را هم تحمل کنند، همچون شرکت راه آهن بریتانیا در یک مورد واقعی.

یکی از مدیران ارشد شبکه پنج، یکی از شبکه های تجاری تلویزیونی در بریتانیا که ارتباطی با بی بی سی ندارد، نوشته:

"نیت این است که گزارش های تلویزیونی بی طرفانه و آن هم به طور دقیق و با رعایت وسواس تهیه شود. از این رو است که نظرخواهی ها همواره نشان می دهند که اخبار تلویزیون در بریتانیا از اخبار تمام رسانه های دیگر، مورد اعتمادتر است."

روزنامه نگار یا فعال سیاسی؟ (نگاهی دوباره)

منصفانه نیست اگر این درس را به پایان ببریم بدون آنکه اذعان کنیم مفهوم بی طرفی در رسانه های غرب به صورت فزاینده ای زیر سوال رفته است.

شبکه های رادیویی و تلویزیونی به این نتیجه رسیده اند که به دلیل رعایت قواعد اخلاقی مشترک، محصول کارشان بسیار شبیه هم شده است. در مطبوعات تنوع بیشتری به چشم می خورد چون خوانندگان روزنامه ها می توانند نشریه دلخواه خود را بر اساس گرایش های سیاسی شان انتخاب کنند. بعضی شبکه های رادیویی و تلویزیونی، پیروی از این روش را آغاز کرده اند که ظاهرا در بین مخاطبان، پر طرفدار هم بوده است.

مدیر شبکه پنج، یک شبکه تلویزیونی خصوصی در بریتانیا، می گوید:

"اخبار تلویزیون باید دقیق، منصفانه و بی غل و غش باشد و به حریم خصوصی افراد تجاوز نکند؛ اما این امر نباید باعث شود که تلویزیون در مسائل خاصی که مورد توجه مخاطبان است فعالیت نکند و یا آنها را پیگیری نکند. البته اگر خبرنگاری در مورد فردی دروغ بگوید، به او افترا بزند یا به نژاد او توهین کند، قوانینی برای حمایت از فرد مظلوم وجود دارد. به زبان دیگر، در مورد اخبار تلویزیون هم باید قواعد مربوط به مندرجات روزنامه ها اجرا شود. بینندگان تلویزیون نیاز دارند که بتوانند میان گزینه های اصیل و متفاوتی از نظر لحن، شیوه برخورد و گرایش، دست به انتخاب بزنند. چرا نباید یک برنامه خبری وجود داشته باشد که به یک دیدگاه خاص متمایل شود؟"

حتی در داخل بی بی سی هم سوال هایی در این باره مطرح شده است. مارتین بل یکی از برجسته ترین خبرنگاران امور خارجی بی بی سی می گفت:
"به جای شیوه های بی احساس گذشته، من اکنون اعتقاد به شیوه ای دارم که آن را روزنامه نگاری همراه با دلبستگی می خوانم. منظورم نوعی روزنامه نگاری است که همان قدر که در باره مسائل، دانش و آگاهی دارد، علاقه و توجه نیز نشان می دهد. از مسئولیت هایش آگاه است و بین خوب و بد، درست و غلط و ظالم و مظلوم، خنثی باقی نمی ماند."

همکاران و روسای مارتین بل در بی بی سی به شدت این نظر را رد کردند. جان سیمپسون یکی از آنان است:
"اینکه با چتر نجات به داخل کشور دیگری بپریم و از وقایع سر در بیاوریم، به اندازه کافی دشوار است. ما در چه مقامی هستیم که بگوییم کدام طرف خوب و کدام طرف بد است؟ به جز استثناهایی چون آلمان نازی یا حکومت پلیسی استالین، آیا واقعا تشخیص بد از خوب آسان است؟"

مارتین بل بی بی سی را ترک کرد و وارد سیاست شد. سیمپسون در این باره گفت:
"در گذشته دور یکی از سردبیران بی بی سی به من گفت که اگر می خواهم بر فکر مردم اثر بگذارم باید سیاستمدار بشوم، اما اگر بخواهم به آنها بگویم که چه خبر است، بهتر است وارد روزنامه نگاری شوم. مارتین بل کاری شرافتمندانه انجام داد و حرفه خود را عوض کرد. آن دسته از ما که در این حرفه باقی می مانیم وظیفه داریم اوضاع را آن گونه که هست گزارش کنیم، حتی اگر راحت هم نباشیم."

برخی از روزنامه نگاران در این میان اعتقاد دارند بی طرفی و تعادل به این معنی نیست که به دو طرف یک قضیه فضای یکسان داده شود. مهم این است که دو طرف یک قضیه برای بیان نظراتشان فضای کافی داشته باشند. این به خبرنگار و دبیران یک نشریه بستگی دارد که اگر کسی غیرمنطقی حرف می زند یا از خرابکاری دفاع می کند نسبت به کسی که به صلاح عموم صحبت می کند فضای کم تری برای ادای اظهارات خود داشته باشد. حتی در خبری که می‌نویسید می‌توانید اظهارات فردی را که به نظرتان منطقی‌تر حرف می‌زند در بالای خبر بیاورید و به اظهارات فرد دیگر تنها اشاره کنید.

اما به هر حال مهم این است که اظهارات دو نفر آورده شود.